Normering

De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)

Sinds 1 juni 2011 is de Europese Norm NEN-EN 12464-1 “Werkplekverlichting – Deel 1 Werkplekken binnen” in werking getreden. Omdat werkzaamheden veranderen en daarmee ook de behoefte van licht op de werkplek, is deze norm toe aan een herziening. De eerste resultaten zijn inmiddels voorzien van enkele herzieningen door lokale normcommissies en binnenkort wordt de nieuwe norm actief. Maar wat zijn de belangrijkste wijzigingen? In dit eerste deel besteden we aandacht aan een zeer belangrijk onderdeel van de nieuwe norm: de minimale en aanbevolen verlichtingssterkte.

HOGERE VEREISTEN VERLICHTINGSNIVEAUS

De behoeften van meerdere categorieën gebruikers worden per zientaak in de tabellen aangegeven: naast de minimum vereisten, zijn er nu ook hogere vereisten naar verlichtingsniveaus aangegeven in de tabellen. Waar voorheen pertinent werd aangegeven in bijvoorbeeld een kantoorsituatie dat je 500 lux op het werkvlak nodig had, wordt in de nieuwe versie van deze norm voorgeschreven dat je misschien wel 500 lux, of misschien 750 lux of 1000 lux nodig hebt.

Dit wordt in de opeenvolgende schaal van verlichtingssterkte gedefinieerd:
5 – 7,5 – 10 – 15 – 20 – 30 – 50 – 75 – 100 – 150 – 200 – 300 – 500 – 750 – 1000 – 1500 – 2000 – 3000 – 5000 – 7500 – 10000 lux.

Hiermee voorziet de norm ook in een advies te kiezen voor een hogere luxwaarde in bijzondere situaties in een bepaalde omgeving. Een voorbeeld: in circulatiegebieden en gangen schrijft de norm nog steeds een minimum voor van 100 lux. Dat is voldoende als er zich enkel mensen door deze gebieden begeven. Als er in deze circulatiegebieden en gangen echter sprake is van bewegingen door voertuigen, wordt 150 verlangd. (1 stap hoger in de schaal van verlichtingssterkte 100 > 150 lux).

WANNEER KIEZEN VOOR EEN HOGER VERLICHTINGSNIVEAU?

Hiervoor is een soort van checklist opgesteld met zaken die van invloed zijn op de benodigde lichtsterkte. Op basis van onderstaande lijst ga je de situatie langs en bepaal je wat van toepassing is en wat niet. Zodra er in onderstaande lijst 1-2 zaken van toepassing zijn voor de visuele taak, ga je 1 stap hoger in de schaal van verlichtingssterkte dan door de norm als minimum beschreven. Wanneer er meer dan 2 zaken van toepassing zijn, ga je 2 stappen hoger in de schaal.

  • De visuele taak (het soort werk) is bepalend (ook op basis van leeftijd en ervaring uitvoerder)
  • Afwegen hoe fouten vermeden kunnen worden (wat-als-analyse)
  • Indien hogere nauwkeurigheid en concentratie benodigd zijn
  • Bij ongewoon kleine detailwaarneming en slecht contrast
  • Taken met ongewone duurtijd
  • Taken met zeer weinig of geen daglichttoetreding
  • Lager gezichtsvermogen van de gebruiker dan normaal

Bijkomende aanbeveling: indien het merendeel van de werknemers ouder dan 50 jaar is, worden 2 stappen op de schaal van verlichtingssterkte aangeraden. Voor kantoren dus van 500 naar 1000 lux.

De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)

WANNEER KIEZEN VOOR EEN LAGER VERLICHTINGSNIVEAU?

In sommige gevallen is het ook toegestaan om een lager verlichtingsniveau te hanteren dan in de norm voorgeschreven. Het is dan van belang om dit juist te onderbouwen. Ook weer een voorbeeld: denk aan het opberghok voor de schoonmaakspullen op kantoor. Daar wordt in feite niet gewerkt, of daar 100 of 50 lux aanwezig is dat is niet van belang. De spullen moeten worden waargenomen en uit de kast gehaald. Hiervoor zijn ook twee zaken opgesomd die hiervoor getoetst kunnen worden:

  • Ongewoon grote detailwaarneming of zeer grote contrasten
  • De zientaak is van ongewoon korte duur

HOE DIT IN PRAKTIJK TOE TE PASSEN?

Een eenvoudige stap is door het standaard kiezen voor dimbare verlichting waarbij in de aanschaf wordt gekozen voor over dimensionering van de installatie. In de praktijk kan dit dan worden teruggeschroefd door middel van daglicht en aanwezigheidsdetectie of doormiddel van CLO. Ook individuele controle over armaturen per gebruiker kan hier een uitstekende keuze zijn. Denk bijvoorbeeld aan persoonlijk regelbare verlichtingssterkte op een staande of tafelarmatuur, zoals de Bicult LED.

WEBINAR

Begin dit jaar organiseerde de TRILUX Akademie een webinar over dit onderwerp. Via deze link kun je het webinar op je gemak eens terugkijken.

De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)
De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)
De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)
De belangrijkste wijzigingen in de EN-12464:2021 (deel 1/2)
Heb je vragen naar aanleiding van dit artikel over EN-12464:2021 of wil je meer weten over dit onderwerp?
Neem dan gerust contact op met Jan van Riel
Jan van Riel
Akademieleider
+32 (0)473680139
jan.vanriel@trilux.com
Blijf op de hoogte
Blijf op de hoogte van alle product- en lichtkennis en mis geen enkele actie of aanbieding. Meld je dus direct aan voor de nieuwsbrief.
schrijf je in!
Lichtplanservice
Een lichtplan nodig voor jouw nieuwbouw- of renovatieproject? Wij helpen je!
Meer informatie
Over TRILUX
Met meer dan 100 jaar ervaring in de verlichtingsindustrie hebben we aan de voet gestaan van veel mooie ontwikkelingen.
Meer over TRILUX